Dec 2018 - Snoepgoed

“Een plaats van onrecht”

Veertien jaar geleden ontwierp Inbo een paviljoen op het terrein van Kamp Amersfoort, dat in gebruik is als informatie- en educatiecentrum. De wens bestond om de gedenkplaats uit te breiden op een manier waardoor de geschiedenis van het hele kamp zichtbaar wordt.  

kamp_amersfoort_teaser2.jpg

Er hebben 35.000 mensen gevangen gezeten voordat zij op transport werden gezet.  Architect Jacques Prins heeft ook oud-kampbewoners opgezocht over de nieuwbouwplannen. Zij adviseerden hem met klem om bezoekers te laten voelen hoe het was. “Probeer het niet letterlijk te reconstrueren, want dat lukt toch niet. Je kunt niet verbeelden wat wij hebben meegemaakt.” 

In het ontwerp is de binding van de nieuwbouw met de omliggende natuur essentieel. Dat is direct voelbaar wanneer je de speciaal bedachte route door het gebouw en het terrein bewandelt. Zodra bezoekers de oorspronkelijke poort doorgaan, komen ze op een desolate, open ruimte, die door hoge muren is omheind. Jacques: “Als je deze plaats oploopt krijg je zowel een heel ruimtelijk als ook een beklemmend gevoel, zoals de gevangen zich totaal verlaten en onthecht hebben gevoeld.” Aanwezig zijn alleen een aantal bomen die er in de Tweede Wereldoorlog ook al stonden. Wellicht inspiratiebron voor het ‘schuldige landschap’ van de kunstenaar Armando, die in oorlogstijd naast dit kamp woonde. Deze open plaats is het dak van het nieuwe ondergrondse museum, dat driemaal zo groot wordt als het huidige. 

Vanaf het dak is ook een zichtlijn over de schietbaan naar de ‘stenen man’, een herinneringsmonument op de executieplek aan de andere kant van het bos. Het kantoor van de kampcommandant, ooit zo navrant aanwezig, is in het ontwerp juist uitgespaard in het bovengronds paviljoen, dat met spiegelend glas is bekleed. Want het museum is een plek van ‘mémoir et miroir’. Bezinnen, herinneren en vooral ook vooruitkijken; wat is de actualiteit van wat zich hier heeft afgespeeld, en wat leren wij daarvan? 

Jacques: “De nieuwe gedenkplaats heeft een terughoudende architectuur waarvan we denken dat die net zolang actueel blijft als het bestaande gebouw dat we 15 jaar geleden op deze plek ontworpen hebben. Het is met recht een integraal ontwerp: de initiatiefnemers, personeelsleden, vrijwilligers, de bestuursleden, de tentoonstellingsontwerpers en de procesbegeleiders, iedereen heeft aanwijsbaar zijn invloed gehad op deze memorabele plek.” 

Meer informatie: Jacques Prins