Inspirerende stedenbouwopdracht

Masterplan in Suzhou, China

23-03-2021

Nederland en China zijn op veel vlakken onvergelijkbaar en op menig vlak is vergelijken onwenselijk. Maar als we kijken naar de doelgerichte manier van stedenbouw en stadsontwikkeling in China, zien we een aantal punten die als inspiratie kunnen dienen voor de Nederlandse praktijk. Ons land staat de komende jaren immers voor grote ruimtelijke opgaven en er moeten in tien jaar 1 miljoen woningen bij komen.

Suzhou is één van de Chinese powersteden in de economisch superkrachtige deltaregio rondom Shanghai, waar China vol op inzet als koploper voor de technologie van de 21ste eeuw. Projecten in deze regio laten zien hoe de overheid de komende vijf tot tien jaar stuurt op economische structuurversterking. Zoals vaker in China komen in actuele ruimtelijke opgaven de businessmodellen van de nabije toekomst tot uitdrukking.

Een nieuw district voor de digitale economie
Eind vorig jaar won Inbo met samenwerkingspartner Shanghai Design Center (SDC) een internationale prijsvraag met een masterplan om een 2,34 km2 groot nieuw district voor digitale economie en artificiële intelligentie in Suzhou, China te ontwikkelen.

Doel van het ontwerp is een innovatie-hub van wereldniveau realiseren voor de digitale economie. Deze gebiedsontwikkeling is als een compleet stadsdeel met 50.000 à 100.000 inwoners en werknemers. Hier heeft alles de juiste plek: je kunt er wonen, werken en er zijn voorzieningen. De groene openbare ruimte is primair gericht op het faciliteren van informele ontmoetingen en kennisuitwisseling als basis voor een platvorm van open innovatie.

Projecten in China zijn altijd mixed-use en belichamen een grote variatie aan functies. Naast de werkgebouwen en voorzieningen wordt dus ook voorzien in uiteenlopende soorten woningbouw voor de diverse werknemers. Bijzonder element is vooral de talent housing zodat nieuwe onderzoekers altijd voorzien zijn van betaalbare nabijgelegen woonruimte.

Infrastructuur eerst
In China loopt de aanleg van infrastructuur altijd vooruit op de bouwopgave volgens het principe van de transit oriented development (TOD). Dit concept wordt in Nederland nog weinig toegepast. In Chinese projecten ligt het hart van een plan altijd boven op het grootste metrostation.

In ons voorstel voor Suzhou woont en werkt straks iedereen op vijf minuten looptijd van de metro. In Nederland zou een dergelijk plan toch vaak eerst moeten aansluiten op de afrit van de snelweg.

Inspirerend aan de Chinese benadering is dat de focus op openbaar vervoer in combinatie met de juiste bebouwingsdichtheid en programmamix leidt tot veel gebruikscomfort en zeer wenselijke duurzaamheidseffecten. Autobezit is in Suzhou net als in veel andere Chinese steden geen noodzaak en geen vanzelfsprekendheid.

Campus als instrument voor innovatie  
De Chinese overheid zet een campusbenadering in als instrument op de ontwikkeling van hightech, AI, software en nieuwe media. Stadsontwikkeling loopt daarmee vooruit op de beoogde economische ontwikkeling. Wonen, voorzieningen en recreëren worden hieromheen en doorheen gevlochten.

In China kunnen plannen als in Suzhou op relatief korte termijn worden gerealiseerd. Het helpt dat in China alle grond van de overheid is en door bedrijven en burgers wordt ‘geleased’. Zittende partijen kunnen relatief snel worden gecompenseerd of uitgekocht. Dit is onvergelijkbaar met de situatie in Nederland. Ondanks deze grote verschillen is het toch inspirerend om te zien hoe ambities gerealiseerd kunnen worden als we voorbij vierjarige beleidsperiodes kijken en steden met een helder doel inrichten.

Lokale cultuur als uitgangspunt
De Nederlandse werkwijze van goed kijken naar de omgeving en aansluiten op de structuur van het omliggende landschap en het vinden van ankerpunten in de lokale cultuur is in China een onderscheidende benadering. Als stedenbouwkundigen kijken we naar de identiteit en cultuur ter plaatse en naar het lokale landschap en integreren dit in het ontwerp in combinatie met de hoge dichtheid en de rijke functiemix.  

Het functionele stadsstramien verrijken we met eco-campus-accenten als kleinschalige paviljoens en wandelpaden. Het hart van het plan is vormgegeven als een opvallende landmark geconcipieerd als groene heuvel waar bedrijvigheid de natuur ontmoet in referentie naar het omliggende landschap. Daarnaast ontwikkelen we binnen het terrein onderscheidende en functioneel gevarieerde buurten om in een sterk en toekomstbestendig gebied  te voorzien.

Een dergelijk nieuw district in Suzhou geeft inspiratie aan de ontwerpers van Inbo. De vroege focus op infrastructuur, de heldere economische richting die wordt gekozen en de integratie van de lokale cultuur en landschap resulteert in een innovatiehub met hoge dichtheid en een goede balans van wonen, werken en voorzieningen.

Meer informatie: Mark Dekker, Joost van den Hoek