Inbo publiceert Handleiding CLT

Voor architecten en bouwkundigen

19-01-2021

Als resultaat van een eigen onderzoek naar de mogelijkheden van hout binnen de gestapelde woningbouw, publiceert Inbo de ‘Handleiding Cross Laminated Timber (CLT) voor architecten en bouwkundigen’.

In de Nederlandse bouwsector is veel belangstelling voor het bouwen met hout. Er ontbreekt alleen nog kennis over dit onderwerp, waardoor houtbouw nog niet grootschalig wordt toegepast. Het onderzoeksteam van Inbo, bestaande uit Merel Vos, Gustaf Jackson, Bahar Yildiz en Joost van den Berg, richtte zich op CLT, ook wel massieve houtbouw genoemd.

We hadden zelf veel vragen over de toepassing van hout, zeker op het gebied van de gestapelde woningbouw. Er zijn nog maar weinig praktijkvoorbeelden in Nederland: de eerste woongebouwen van CLT  worden nu opgeleverd. Een diepgaand onderzoek was daarom noodzakelijk. Want als we meer begrip hebben van de toepassing van hout, kunnen we juist door de gestapelde woningbouw een fikse slag maken in de opschaling van houtbouw,” aldus Merel Vos, bouwkundige bij Inbo en initiator van het houtbouw-onderzoek.

Kennis beschikbaar maken
Inbo voerde gesprekken met partijen in de bouwsector, die ervaring hebben met bouwen in hout. Team V Architectuur, Arup, Pieters Bouwtechniek, Adviesbureau Lüning en Finch Buildings waren bereid hun kennis te delen. Daarnaast analyseerde het team CLT-woongebouwen, die recent in Nederland verrezen, zoals Haut, Patch 22 en Stories, en bracht het team de respectievelijke bouwkundige oplossingen in kaart.

 “We begonnen met de research vanuit een gevoel van urgentie om daadwerkelijk de CO2 uitstoot te verlagen. De relevantie daarvan strekt voorbij onszelf en onze collega’s, voorbij de architectuur zelfs. Het is duidelijk dat we alle kennis die hierover beschikbaar is zoveel mogelijk met elkaar moeten delen, als we dat zo snel mogelijk voor elkaar willen krijgen. ,” zegt Gustaf Jackson, ontwerper bij Inbo.

Deze 'Handleiding CLT' stimuleert architecten om te kiezen voor houtbouw. Het geeft praktische handvatten voor het ontwerpproces: van de initiatie-fase tot de uitvoering, met een focus op gestapelde woningbouw. Denk aan vuistregels tijdens de SO fase, hoe maak je een goede kostenberekening, hoe krijg je bouwpartners enthousiast, hoe los je de akoestiek en brandveiligheid op, principe detaillering, etc.

Achtergrond
Na de uitzending ‘Houtbouwers’ van VPRO’s Tegenlicht, was het voor veel partijen in de bouwsector duidelijk: het roer moet om! De ambities van de Nederlandse overheid liegen er niet om. De Metropoolregio Amsterdam deelde recentelijk de ambitie om vanaf 2025 minimaal 20% van zijn woningen in hout te realiseren. En behalve de noodzaak, zijn er ook veel voordelen aan het bouwen in hout.

Ondertussen rijst de vraag: waarom zijn er nog maar zo weinig grootschalige houtbouwprojecten gerealiseerd? Op een handvol pilotprojecten na, worden woongebouwen nog steeds traditioneel gebouwd. En hoe komt het dat andere Europese landen al veel meer ervaring hebben met houtbouw, zoals Finland waar 90% van de eengezinswoningen in hout wordt gebouwd?

De reden blijkt te liggen in de historische bouwcultuur van Nederland. Van oudsher bouwen wij met steen. Dat is door onze rivieren goedkoop te winnen en gedijt goed in ons natte zeeklimaat. Inmiddels weten we dat bouwen in steen (en dus ook beton) zorgt voor een enorme CO2 uitstoot. Tijd voor het zoeken naar duurzamere alternatieven dus, zoals hout. Hout slaat juist CO2 op. En het is het enige bouwmateriaal dat telkens opnieuw wordt aangevuld, een hernieuwbare bron. 

Het ontwerpen van een houten gebouw vraagt om een andere aanpak dan een betonnen gebouw. Ook bij de bouwkundige uitwerking lopen we nog vaak tegen obstakels aan als het gaat om akoestiek en brandveiligheid. Door kennis zoveel mogelijk te delen, kunnen we hindernissen zo snel mogelijk tackelen. De eerste stappen zijn gezet, steeds meer projecten in houtbouw worden aangekondigd. Inbo hoopt met de Handleiding CLT de houtbouwrevolutie nog meer te bespoedigen.  

De handleiding is hier te downloaden

Meer informatie: Merel Vos, Gustaf Jackson, Bahar Yildiz en Joost van den Berg