Langzame stad

Onze waarneming is sterk bepaald door gewoonte en ingesleten beelden. Dat merken we vaak pas als we met een hele andere werkelijkheid zijn geconfronteerd: we zien daarna hetzelfde, maar hebben er ineens hele andere gedachten bij. Dat overkwam Bert van Breugel, die inmiddels samen met een aantal vakcollega’s het concept van de langzame stad heeft ontwikkeld.

“Het idee voor ons initiatief is geboren in Indonesië, waarnaar de BNA een studiereis had georganiseerd. Eenmaal in Jakarta werd ik getroffen door de grote levendigheid van de stad, samen met het enorme verkeersaanbod. Vooral rond de snelwegen, die dwars door de stad lopen, zie je een ongekend grote dynamiek. Een snelweg is er niet de exclusief voor snelverkeer bestemde voorziening zoals wij die kennen - hij heeft daar een totaal andere, veel bredere functie. Stel je een snelweg voor met maar liefst achttien banen. Over de uiterste linkerbanen raast het verkeer, maar de rechterbanen geven een compleet ander beeld. Een autobus op de derde rijbaan vertraagt, mensen stappen uit, de bus rijdt weer door. Of een auto stopt, iemand stapt uit en loopt recht de lobby van een hotel in - vanaf de snelweg dus.
Ik was onder de indruk van die symbiose tussen weg en stad. Doen we het in Nederland wel goed? Denken we in Nederland wel goed na over de relatie tussen stad en snelweg als plek waar je 120 kan rijden - of zou moeten kunnen rijden? Is dat eigenlijk niet een veel te beperkte visie?
Het ministerie van VROM en het Stimuleringsdonds voor de Architectuur vonden dit zo’n interessant idee, dat ze ons in staat stelden om de mogelijke betekenis voor Nederland uit te zoeken. We hebben toen een stichting opgericht, zijn onderzoek gaan doen, ideeën uit gaan werken, workshops gaan organiseren... zoiets moet je tenslotte meteen goed aanpakken. Kerngedachte is: wat gebeurt er als we de snelheid in de stad verlagen? Hoe ziet zo’n langzame stad er uit en welke mogelijkheden ontstaan er dan? Op onderdelen worden ook de echte experts ingezet, zoals milieu- en verkeerskundigen.
We hebben al heel wat reacties op onze Langzame stad gekregen. Vooral de optimistische toon wordt erg gewaardeerd. Bij het woord snelweg horen altijd negatieve beelden als files, overlast en vervuiling, en nu doen we dat eens een keer niet: de snelweg is een bron van vitaliteit voor de stad, die je niet moet wegstoppen, maar integreren.

Een dergelijk initiatief is niet mislukt als het niet meteen tot uitvoering leidt. Integendeel, misschien gaat het wel juist alleen om die andere kijk zelf, die doorsijpelt. Woningcorporaties staan meer op scherp bij de herstructurering van het stedelijk gebied. Gemeenten en Rijkswaterstaat gaan anders nadenken over de inrichting van de openbare ruimte. Een nieuw idee kan dus zo krachtig zijn dat de uitvoering ervan minder belangrijk is. Voor mij persoonlijk is het effect groot: ik kijk anders tegen mijn eigen werk aan. De langzame stad biedt kansen om bijvoorbeeld moeizaam verlopende projecten opnieuw op de rails te krijgen.”

Stichting Langzame Stad is opgericht door Ruimtelab (Rene Heijne), Citythoughts (Rowin Petersma), Must Stedebouw (Wouter Veldhuis) en Inbo (Bert van Breugel).

Lees meer op Langzame Stad